D Vitamini Nelerde Bulunur ?

D Vitamini Nelerde Bulunur ?

İnsan vücudu yaşamsal fonksiyonlarını yerine getirebilmek çeşitli vitamin ve minerallere ihtiyaç duyarlar. Bu vitamin ve minerallere yediğimiz içtiğimiz yiyecek ve içeceklerden vücudumuza alırız. Vücudumuzda bulunan vitamin ve minerallerin dengesi optimum koşullarda denge de olmadığı zaman vücudumuz çeşitli sinyaller vermeye başlar. D vitamini insan vücudu için çok önemli görevleri olan bir vitamindir hatta bazı bilim adamları tarafından bu önemli görevleri sayesinde hormon olarak adlandırılmaya başlanmıştır. D vitamini bağışıklık sisteminden kas kasılmasına ve kemiklerin güçlenmesine kadar birçok önemli görevi vardır.

 

D Vitamini Özellikleri?

Çocukken belki hatırlarsınız aileniz sizlere söylemiştir ‘şort giy vücudun güneş alsın kemiklerin güçlenir’ diye. D vitamini insan vücudunda gıdalar yoluyla vücuda alınan kalsiyumun emilmesini sağlar. Kalsiyum ise fosfat ile birlikte kemiklerin güçlenmesini ve korunmasını sağlayan önemli minerallerdir. Kalsiyumun emilimini sağlamak sadece kemik sağlığı için değil kalsiyumun görevli olduğu vücudumuzda ki diğer fonksiyonların yerine getirilmesini sağlar. Kemik sağlığı dışında kalsiyumun görevleri arasında kan basıncının düzenlenmesi, sinir sisteminin düzgün bir şekilde çalışması, kan pıhtılaşmasının sağlanması ve kas kasılmasında rol oynar. Vücudumuz kaslar ile çevrilmiş bir yapıya sahiptir ve kalsiyum miktarı azaldığında vücutta kas kasılmaları azalır güçsüzlük, yorgunluk ortaya çıkar.

Kalsiyumun hemen hemen %99’u kemiklerde %1’i dişlerde ve kanda bulunur. Aynı zamanda vücudumuzda en fazla bulunan minerallerdir. Bu yüzden kalsiyum eksikliği özellikle kemiklerde ve kaslarda problemlere yol açar. Aynı şekilde D vitamini de kalsiyumun emilmesini sağladığı için D vitamini eksikliği de benzer problemlere neden olur.

Bazı besin grupları balıklar, yumurta, süt ve süt ürünleri gibi D vitamini içermektedir. Ancak en iyi D vitamini kaynağı güneştir. Bu yüzden günlük en az 15 dakika güneş ışığında beklemek, yürüyüş yapmak gerekmektedir.

D vitamini kalsiyumun emilimini sağladığı için kemiklerin korunmasında rol oynar. Ayrıca yeterli D vitamini bağışıklık sistemini destekler, bazı kanser türlerine karşı koruyucudur, vücuda enerji verir ve yorgunluğun daha az hissedilmesini sağlar.

D Vitamini İhtiyacı

D vitamini her ne kadar besinler yolu ile de alınıyor olsa da en az 15 dakika günlük olarak güneş ışığı almak vücudun D vitamini ihtiyacını karşılamaya yetecektir. Tabi bu durum kişiden kişiye değişmektedir. Ancak güneş ışığı alırken güneşin yakıcı ve zararlı etkilerinden korunmayı da ihmal etmemeniz gerekmektedir.

ABD Sağlık Bakanlığına göre çeşitli durumlarda ihtiyaç duyulan(sağlıklı bir birey için) günlük D vitamini ihtiyacı şu şekilde belirlenmiş;

0-7 Ay: 10 mikrogram
7-12 Ay: 5 mikrogram
1-3 Yaş: 15 mikrogram
4-8 Yaş: 15 mikrogram
9-70 Yaş: 15 mikrogram
70 Yaş Üstü: 20 mikrogram

 

Yukarıda parantez içerisinde belirtmiş olduğumuz sağlıklı birey ile anlatılmak istenen herhangi bir hastalık ya da hamilelik durumu, düzenli ilaç kullanımı, kemoterapi, diyaliz gibi durumların olmadığı zamanlarda bu oranlar ortalama olarak geçerlidir. Çünkü vücutta bu ve buna benzer durumlarda D vitamini ihtiyacı artacaktır. Mesela hamilelik ve emzirme dönemlerinde kadınlar günlük olarak daha fazla D vitamini almalıdır. Çünkü bebeğin ihtiyaçları ile birlikte anne vücudunda ki D vitamini miktarı azalacaktır.

Aynı şekilde 50 yaşını geçmiş kişilerde günlük D vitamini ihtiyaca vücudun ihtiyaçlarına göre değişebilmektedir. Bu yüzden bu durumlarda gerekli kan tahlillerini yaptırıp uzman kişilerce hazırlanan programlara uymanız gerekmektedir. Bu bilgiler Amerikan Sağlık Bakanlığı tarafından paylaşılmıştır her ülke de bu durum daha farklı olucaktır. Az güneş alan İskandinav ülkelerinde D vitamini ihtiyacı daha fazla olmaktadır.

D Vitamini Bulunan Besinler

Öncelikle D vitamini eksikliği olan bir kişi ya da özellikle sabahları yorgun kalkan bir insan D vitamini seviyesine baktırmalıdır. Daha sonra uzman kişilerce verilen bir program ile vücutta D vitamini seviyesi arttırılmalıdır. Çünkü bazı besinler özellikle kolesterolü olan hastalar için pek uygun olmayabilir bu yüzden güneş ışığı bu konuda hem vücudun ihtiyacını karşılar hem de daha güvenilir bir yöntemdir. Ayrıca son dönemde popüler olarak kullanılan D vitamini içeriği zengin ilaçlar da D vitamini eksikliğinde sizlere yardımcı olucaktır.

Bu besinler içerisinde D vitamini miktarı fazla olan ürünlerdir.

  • Balık yağı
  • Uskumru
  • Pisi balığı
  • İnek sütü
  • Somon balığı
  • Ringa balığı
  • Mantar
  • Ton balığı
  • Sardalye
  • Karides
  • Kahvaltılık gevrekler
  • Soya sütü
  • Yumurta
  • Süt ürünleri (peynir, tereyağı, krema)
  • İstiridye

D Vitamini Eksikliği

Güneş ışınlarına daha az alan bölgeler de yaşayan insanların d vitamini eksikliği daha fazla olmaktadır. Ülkemiz 4 mevsimi yaşadığı için bu konuda avantajlıdır. Ancak yoğun çalışma temposu, kendine vakit ayıramama gibi durumlar nedeniyle ülkemizde ki insanların birçoğu güneş ışığı alamadığı için D vitamini eksikliği görülmektedir. D vitamini eksikliği olması beklenen riskli kişiler bebekler, emziren anneler, yağ emilimi ile ilgili problemi olan kişiler, koyu tenli kişiler, D vitamini emilimini engelleyen ilaç kullanan kişiler ve yaşlı insanlardır.

D vitamini eksikliğinde vücutta bazı problemler ortaya çıkar ya da çıkma ihtimali artar bunlar:

  • Yorgunluk artar, enerji azlığı, sabahları yataktan kalkamama problemleri oluşur
  • Çocuklarda solunum yolu enfeksiyonları artar
  • Kasların kasılabilme yeteneği azalır ve zayıflar
  • Kemikler zayıflar ve dayanıksız hale gelir
  • Osteoporoz riski artar
  • Kan pıhtılaşması ile ilgili problemler oluşabilir
  • Bağışıklık sistemi zayıflar
  • Diyabet riski artar
  • Astım riski artar
  • Kalp hastalıkları riski artar
  • Depresyon riski artar
  • Kanser riski artar

 

Özellikle sabah yorgunluğu, gün içinde uykulu olma hali gibi durumlar ile karşı karşıyaysanız D vitamini değerlerinizi kontrol ettirmenizde fayda vardır. Diğer belirtiler daha uzun süreli D vitamini eksikliğinde oluşurken, yorgunluk gibi belirtiler hızlıca ortaya çıkmaktadır.

D Vitamininin Fazlası Zararlı Mıdır?

Ülkemizde ki birçok kişide D vitamini eksikliği olabileceği ancak birçok kişinin bu durumun farkında olmadığından bahsetmiştik. Güneş ışığı ve gıdalar yolu ile D vitamini miktarını vücutta fazlaca arttırmak çok zor bir durumdur. Ancak D vitamini eksikliği durumdan kullanılan D vitamini takviyeleri bu duruma neden olmaktadır. O yüzden kesinlikle bilinçsiz bir şekilde D vitamini takviyelerine başlamamak gerekmektedir. Uzman bir kişi tarafından belirtilen dozlarda başlanılan D vitamini uzman kişi kontrolünde devam edilmeli ya da bırakılmalıdır. Günlük D vitamini üst sınırı 25 mikrogram olarak belirlenmiştir. D vitamini fazlası vücutta gereksiz kalsiyum birikimine, böbreklerde hasara ve zihin bulanıklığına neden olur. Kısa süreli olarak ise mide bulantısı, iştah kaybı, halsizlik gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Son olarak vücutta bazı ilaçlar D vitamini takviyeleri ile iletişime geçebilir. Zayıflama ilaçları, bazı steroid ilaçlar epilepsi ilaçları, anti depresanlar gibi o yüzden D vitamini eksikliği durumunda size özel olarak hazırlanan takviye ilaç ve besin programına uymanız önerilmektedir.



Yorumlar